\u00ab Ur vazh baleet mat a dalvez kant skoed leve\u2026 \u00bb
\nUr c’hrennlavar kozh eo hema\u00f1. Pegen kozh ? N’oufen ket lavarout ; met ar pezh a ouzon, bet zo un amzer, tremen kant vloaz zo abaoe, emicha\u00f1s e oa a-walc’h kant skoed da veva\u00f1 e-pad ar bloaz. Da veva\u00f1 sich, se zo sklaer, ha n’eo ket evel ur mon- dian.
\nD’ar mare-se, un devezhour a oa e briz dek gwenneg bemdez hag e voued. M’en deveze gwreg ha bugale er g\u00ear sur a-walc’h ne veze ket druz ar peuri\u00f1 gante bemdez, rak n’oa sikour ebet a-berzh ar Stad da sikour sevel ar vugale.
\nUl lodenn eus an devezhourien o doa un tamm douar war o c’hont o-unan, ur vuoc’h, daou bemoc’h pe un nebeud de\u00f1ved, ur yar bennak. Lakaat a raent un tamm ed, un tamm ed-du, patatez, irvin ha piz ha fav.
\nLod all n’o devoa nemet un netraig a liorzh, neuze, o gwreg ‘oa stammerez pe nezerez pe kannerez ma ne oa ket re garget a vugale.
\nSiwazh ! mareado\u00f9 amzer zo bet ne oa ket a labour d’an holl ; pe, mar boa labour, ne oa ket arc’hant e-mesk an dud da c’hallout paea\u00f1 tud d’o sikour. Neuze en em gave meur a hini rediet da vont en-dro da glask, pe vervel gant an naon.
\nAr re gozh ‘oa se o lod ma ne vezent mui gouest d’ober o lod, den ne c’houlenne ar frot oute. Nemet en un ti pinvidik bennak ma veze miret ar servijerien gozh da vervel evel unan eus izili an tiegezh.
\nA-hend-all, ne oa retred ebet. Ne oa nemet bolontez vat ar re o doa un tamm moaien, met, evel ma vez l\u00e2ret : \u00ab Truez zo berr da veva\u00f1 \u00bb. Ha bez’ ‘oa e-touez ar beorien meur a hini ha na blegent ket da astenn o dorn. Ar beorien vezhus. Tud hag o dije bet un draig bennak war o c’hont ha kouezhet e renk ar beorien dre wall- cha\u00f1so\u00f9, kle\u00f1vedo\u00f9, darvoudo\u00f9 a bep seurt. Ar re-se o doa mizer, dreist-holl m’o devoa un namm bennak a vire oute da labourat. Mont a raent, da skouer, da birc’hi- rina\u00f1 pell ha tost evit tud all pe, gant tud all hag o dije prometet ur veaj a zevo- sion da Sant-ma\u00f1-Sant pe Santez, pe un Itron Varia.
\nAnavezet ‘m eus ouzhpenn unan hag a veze alies-alies e roud, un tamm a-dreuz hag a-hed ar Vro, o pirc’hirina\u00f1. Loja\u00f1 ‘raent war o roud pa veze re bell ar veaj da veza\u00f1 graet mont-dont en un devezh. (Meur a Varc’harid Fulup ‘oa e Breizh, sur- mat.)
\nKefridio\u00f9 all ‘veze dezho ivez dre zroed. Mont da zegemenn ar marv pa veze ur marv er c’hontre. Mont da glask tud da zougen ar c’horf, ar c’hurunenno\u00f9, ar flam- meozo\u00f9 a veze war gont ar paour a zaremprede ar peurvuia\u00f1 ti an hini marv.
\nAr graso\u00f9 ‘veze koulz all war gont ur paour pe baourez eus ar barrez, hag, end- eeun, eus ar seksion pa veze tu. Seni\u00f1 ar glaz e chapel ar seksion ‘veze roll ur paour, atav e veze sonet glaz e-pad ma veze an hini marv war ar varskao\u00f1, teir gwech bemdez.
\nEvit obido\u00f9 an dud a renk ‘veze roet karitez d’ar beorien goude an interamant, an eizhved, an deiz-ha-bloaz. Ur roll a oa er maerdi eus ar beorien o doa ar gwir da gaout karitez. Un nebeud gwenneien da bep hini, hervez an ezhomm ha niver ar vugale pe ar re gozh dic’houest da c’hounit. Ar roll-se ‘oa dres roll ar bara. Bez’ e oa ur roll all neuze evit an dud hag a roe bara. Ur bara ‘oa ur gont a ed-bara da rei\u00f1 bep miz d’ar paour designet da bep roer. Ur wech ar bloaz ‘veze ur C’huzul Kumun ispisial evit plasamant ar beorien ; rak bep bloaz ‘veze kemm pe gemm : marv ar roer, marv an degemerer, pe aet er-maez a oad. Pa veze krog ar vugale da labourat n’o deveze ket o zud a vara ken evite.
\nPep roer a ginnige hervez e voaien hag e volontez vat. Darn ur bara, darn daou, darn un hanter-bara. Hag evit ar beorien ‘oa memes tra. Lod o doa daou pe dri bara, pe unan, pe un hanter-hini, hervez o ezhommo\u00f9. Va zad-kozh, Jan-Mai ‘n Olier, ‘oa kuzulier, ha, hervez ma lavare eo kudenn ar bara-se a oa an hini diaesa\u00f1 da zibuni\u00f1, ne oa tu ebet da gontanti\u00f1 an holl.
\nBez’ ‘oa tud hag a zalc’he renk. En o enor ‘oa dezhe rei\u00f1 bara, met lod anezhe ‘oa ken paour prest a-walc’h hag ar beorien war ar bara. Bez’ ‘oa peorien hag a oa madik o jeu dre ma ouient sacha\u00f1 dour d’o milin, met evel ma n’o devoa tra war o anv, ha na baeent tailho\u00f9 ebet e faote dezho beza\u00f1 dalc’het war \u00ab roll ar bara \u00bb.
\nAma\u00f1 \u2014 etre klochedo\u00f9 \u2014 e fell din rei\u00f1 un alberz eus spered balc’h ur c’hemener. Karget e oa a vugale, seizh pe eizh, ouzhpenn ur vamm-gozh o ruza\u00f1 he c’hozhni er vizer. Ar wreg, gant kement a vugale ne c’helle ket mont da c’hounit. Bez’ e oa eta
\n\u00ab war ar bara \u00bb, un daou pe dri bara zoken. Ma, setu, anezha\u00f1 e-unan, ar c’heme- ner balc’h-se, ha kalonek, ‘oa deut d’ar maerdi da lavarout disverka\u00f1 anezha\u00f1 diwar ar roll, adal ma oa kroget e vab hena\u00f1 da vont d’e heul da wriat d’an tiez.
\n\u00ab Unan nebeutoc’h da veva\u00f1 er g\u00ear, emeza\u00f1, a-walc’h da vaga\u00f1 unan eus ar re vihan er g\u00ear\u2026 \u00bb. N’eo ket en hon amzer a gejer bemdez gant seurt speredo\u00f9 !
\nKontanti\u00f1 an holl ‘oa dreist galloud ar re ‘oa karget eus al labour-se, dreist-holl, pa oa karget eus ar gefridi-se tud anavezet evit beza\u00f1 tud a-feson, da l\u00e2ret eo tud leal.
\nLod eus ar beorien a glemme eus ar profer, marteze gant abeg a-wecho\u00f9. N’o dije, emezo, nemet pailhoro\u00f9-eost, ha\u00f1valoc’h eus boued-moc’h eget eus gwinizh-bara. Lod all a oa c’hoantus betek re, ordinal o china\u00f1, n’eo ket marteze hep ezhomm, rak diouer o devoa eus kalz a drao\u00f9 emicha\u00f1s. Ar profer neuze a c’houlenne ma vije kemmet paour dezha\u00f1. Klevet em eus mamm o lavarout e ranke alies ar guzulierien karget eus ar plasamant mirout evite o-unan ar beorien gasa\u00fcsa\u00f1, ar re ne c’hou- lenne den all ar frot oute.
\nE-touez ar beorien \u00ab war ar bara \u00bb ‘oa hinienno\u00f9 gouest da labourat tamm pe damm, hag ar re o doa bolontez vat a rae un devezh eost pe ouzhpenn e ti an hini a roe dezhe ar bara-se, ha deiz an dorna\u00f1, holl beorien ar c’hontre a zeue da ‘n em ginnig da sikour. Un tamm boued mat hag un nebeud gwerzh-butun a dapent, ur sac’had pell ma veze da ziouerout, ur bec’h plouz da blouza\u00f1 o boto\u00f9-koad e-pad ar goa\u00f1v.
\nE miz Mae, miz Mezheven, pa veze darev an had-lann, ‘veze kalz a beorien o had- lanna. Ul labour pitouilh a-walc’h ‘oa hennezh, ha meur a c’horadenn ‘veze tapet war-lerc’h ar pikadenno\u00f9, rak lemm eo drein al lann. Ur c’hrog ‘veze da sacha\u00f1 war ar bod ma veze re uhel, ar pogo\u00f9 a lakent en o zava\u00f1jer tro\u00f1set. Da\u00f1jerus ‘oa c’hoazh en askont d’an naered stank el lannegi hag er c’hleuzio\u00f9 goloet a lann. Ar pogo\u00f9 ‘veze ledet da sec’ha\u00f1 en heol war ur serpilherenn, ha goloet gant ur ser- pilherenn all rak strinka\u00f1 a rae an had pell-mat pa strakent gant tommder an heol.
\nKer ‘veze gwerzhet an had-lann ha disamm ‘oa atav. Al lann-pil ‘oa un hanter eus boued ar c’hezeg e-pad ar goa\u00f1v, hag evel ma veze troc’het bep daou vloaz, hag a- wecho\u00f9 er bloaz pa veze berr ar boued na bade ket gwall bell ar c’hefio\u00f9, ha ret ‘oa adober an douar a-nevez ur wech an amzer. Pa veze brav an amzer da hadlan- na ne oa ket ezhomm avat da vont da glask devezhour na devezhourez d’ober foenn. Kalz muioc’h a c’hounezent ‘n o devezh o tastum had-lann.
\nGwasha\u00f1 tra ‘vit ar paour ‘oa pourvez danvez-tan a-benn ar goa\u00f1v m’en doa un tamm ti. N’eo ket atav en dije lojeiz da glenka\u00f1 ar c’heuneud-sec’h hag ar c’hozh- koad a serrent bec’h-ha-bec’h er c’hoado\u00f9 tro-war-dro. Pa veze bet un nozvezh avelaj, torret skourro\u00f9 sec’h ar gwez, o dije mall da vont d’o dastum.
\nPa veze ar c’houlz divarra\u00f1 ha fagodi\u00f1 keuneud ‘veze lezet a-ratozh gant ar beo- rien ar bri\u00f1so\u00f9 sec’h. E-lec’h ma veze gwelet kalz a goad sec’h, chomet da vreina\u00f1 a-stlabez war an douaro\u00f9 ‘veze l\u00e2ret : \u00ab Ama\u00f1 avat, er vro-ma\u00f1 zo peorien didal- vez ! \u00bb
\nE-pad an ha\u00f1v, pardonio\u00f9 ar chapelio\u00f9-kampagn ‘oa darempredet gant kalz a dud. Tantad e noz derc’hent ar pardon, oferenno\u00f9 mintin abred evit ar belerined, ofe- renn-bred war an ton bras ha gouspero\u00f9 gant prosesion goude kreisteiz, diduaman- to\u00f9 evit ar yaouankiz, hag alies c’hoario\u00f9 a bep seurt an deiz war-lerc’h : an adpardon evel-just.
\nEn-dro d’ar chapelio\u00f9-se ha d’o feunteunio\u00f9 burzhudus ‘n em vode peorien ar c’hontre, gwecho\u00f9 end-eeun o tont a-bell. Me ‘gred e raent devezhio\u00f9 mat, ar re da vihana\u00f1 a ouie ar vicher ; ar re ‘n em stalie e toull dor ar chapel ‘veze diskabell, o chapeled en un dorn, ur skudell en dorn all. Kement hini a dremene o tont pe o vont er chapel a gleve ur goulenn truezus : \u00ab Ur gwenneg d’ar paour ! \u00bb pe \u00ab Truez ouzh ar paour. En anv ‘n Aotrou Krist binniget ! \u00bb hag all\u2026 War-dro ar feunteun, klozet peurvuia\u00f1 gant ur vogerenn, un ode pe ur skalierig da dostaat, e veze peorien ivez, prest da garga\u00f1 deoc’h bured pe voutailh pe ur skudellad da eva\u00f1 war blas. An dour ‘oa evit netra, met ur saflik hag ur vouilhenn ‘n em gave tro-dro, dre fota\u00f1 bannac’ho\u00f9 ha pasepia\u00f1 war an douar mouest. Ar bardonerien en o dilhad ha boto\u00f9 l\u00ear da Sul ‘oa gwelloc’h ganto rei\u00f1 daou wenneg pe pemp gwenneg d’ar paour, ha beza\u00f1 servijet war ar sec’h, dreist ar skalier pe ar vogerig. Ar memes tud a wele unan bep bloaz oc’h ober al labour-se. Tud paour eus ar c’hontre.
\nEvit an euredo\u00f9, ar badezianto\u00f9 ‘veze ivez meur a baour e toull ar porched o c’hor- toz ur pezh moneiz bennak da veza\u00f1 stlapet en arigrap d’ar vugale ha roet en o dorn d’ar re gozh. War-lerc’h ar marv, dilhad an hini tremenet ‘veze roet ar peurliesa\u00f1 d’ar beorien, nemet pa veze ezhommek ar familh o implijent o-unan, se zo sklaer.
\nAn arc’hant a cha\u00f1s : se ‘oa ur pezh moneiz, pe arc’hant ivez ma veze bras ar somm, a veze roet da vont da heul ul loen gwerzhet. An arc’hant a cha\u00f1s ‘oa d’ober aluzen d’ar beorien, ‘oa ket cha\u00f1sus prena\u00f1 trao\u00f9 ganta\u00f1, na lakat anezha\u00f1 gant an arc’hant all. Lod ar paour ‘oa. Darn eus ar varc’hadourien a chome gante meur a damm arc’hant a cha\u00f1s evel-se, a lakae ganta\u00f1 oferinier evit an anaon dilezet, ar reuzeudika\u00f1 eus ar beorien !
\nAr re eus ar beorien hag o doa ti a glaske ivez kaout un tamm douar patatez digant an tieg eus o amezeien. E tu pe du d’ur park, dindan trao\u00f9-ha\u00f1v (potaj, kaol pe patatez) e veze lezet ur ble\u00f1chennig gante, aret da heul ar park. Un tamm teil a serrent, ludu, kaoc’h-kezeg klasket war hento\u00f9 darempredet gant kezeg. Gwech o deveze, div pe deir yar, un da\u00f1vadez pe ur c’havr. Teil mat, eus ar c’henta\u00f1 hervez, o deveze ha kaset ‘veze d’ar park gant karr ha tenn an hini a roe douar dezhe. Er ble\u00f1chenn-se hervez, ‘veze gwinizh kaer er bloaz goude.
\nPa zicha\u00f1se kaout ur c’hlodad moc’h bihan muioc’h a voc’h eget a vronno\u00f9 d’o mamm, ‘veze roet d’ur paour diwar-dro, an hini, pe an daou pe dri ‘veze ouzhpenn. Truez ‘veze o lazha\u00f1 anezho. Koulskoude n’eo ket bep tro e teuent da vat. Ha ne oa ket a-walc’h rei\u00f1 ar moc’h bihan, roet ‘veze bannac’ho\u00f9 laezh d’o heul hag ur bec’h plouz da lakaat dindane. M’o dije ur c’havr ‘oa suroc’h o jeu, istimet eo al laezh gavr da sevel ne vern petore loen bihan, hag ar vugale vihan ivez, se ‘m eus klevet alies. Hag ouzhpenn klevout, rak va-unan on bet savet gant laezh gavr betek va femp miz. Ha pelloc’h ‘vijen bet dalc’het gant al laezh-se, panevet ‘oa bet ganet e-kichen ti va zud daou vreur gevell, ha deut ‘oa an tad da c’houlenn va magerez evit sikour sevel an daou vihan-se : Joseph ha Sebastien. Unan anezhe zo bev bepred, hag evel un doare kerentiezh a santan en e ge\u00f1ver ; iskis ?
\nBez’ ‘oa peorien ha ne raent nemet div dro ar bloaz ha ne daent ket a-bell eus o chomaj, goude an eost da glask un tamm ed, gwinizh pe segal-winizh, hag un dro patatesa pa veze echu da denna\u00f1 ar patatez tro hanter miz Here. Ar beorien-ma\u00f1 o doa ti, hag un tamm micher bihan bennak \u00ab gagne-petit \u00bb evel ma vez l\u00e2ret : ober choukenno\u00f9, an dud a vrema\u00f1 n’o deus ket kalz anoudegezh eus ar choukenno\u00f9. Ar baotred war ar pemdez a zouge holl choukenno\u00f9 plouz pe foenn, met d’ar Sul, en o boto\u00f9-koad du da vont d’an oferenn. E-kerzh ar goa\u00f1v e tougent choukenno\u00f9 danvez, bourret a stoub pe a c’hloan, dalc’het er penn uhela\u00f1 gant un doare pla\u00f1- sonenn graet gant gloan a bep seurt liv, war ur steuenn lin reut a-walc’h. Rabati\u00f1 a rae ar bla\u00f1sonenn-se war c’horre ar votez hag ar choukenn a yae tost betek bizied an troad. Ar beorien gozh eta a werzhe ar choukenno\u00f9-se a dousenno\u00f9 (div ha div) da go\u00f1versa\u00f1ted ar bourk e-lec’h ma prene an neb o deveze ezhomm.
\nAn danvez na gouste netra dezhe koulz l\u00e2ret, peogwir d’ar mare ma komzan outa\u00f1 e veze laket lin e kalz a atanto\u00f9. An danvez da c’holo ar choukenn ‘veze e lien kanab pe e \u00ab moleskin \u00bb pe berli\u00f1j. D’ar vugale ‘veze peget gant un tamm toaz tanav ar choukenn danvez-se ouzh chouk ar votez. Anez ‘veze sav-taol kollet ur choukenn.
\n\u2026 Inkarda\u00f1 gloan, neza\u00f1 gloan, ober stamm, ‘oa micherio\u00f9 bihan ar maouezed kozh n’o doa mui nerzh da vont d’o devezh. Ar baotred kozh akuit eus o daouarn a rae a bep seurt trao\u00f9igo\u00f9 : skubellenno\u00f9 bezv, restell-eost, torchenno\u00f9, koloenno\u00f9- gwenan, pa veze kaset danvez dezho.
\nAr beorien rik, klaskerien-vara hep ti nag aoz ‘oa an trista\u00f1 o doare, ha koulskoude, int eo a gane hag a gonte kaozio\u00f9 ha rimadello\u00f9. O zier o devoa, loja\u00f1 ‘raent pe e ti peorien all (gant ti), pe aliesoc’h er menajo\u00f9. A vare da vare e tremene an heve- lep re, ur pennad a-raok noz e teuent da c’houlenn lojeiz. Neuze d’ur c’hraou. Kraou ar saout a blije dezhe, klouar ‘veze an aer eno gant alan ar saout, ha nerzh ‘veze santet o tont eus ar gouzer. Se ‘veze er goa\u00f1v, rak d’ar miziou-ha\u00f1v, nemet glav a raje, e lojent e penn ar bern foenn pe blouz, ‘n em baka\u00f1 raent e-barzh ma veze fresk an noz.
\nBara ‘veze ganto en o bisac’h hag ar peurvuia\u00f1 eo gant o bara ‘veze graet o c’hoan dezho hag o dijuni\u00f1 antronoz. Soubenn ‘veze dalc’het dalc’hmat en tiez mat, ‘vel ma veze dalc’het krampouezh ha bara. Ma veze deiz ar c’hig \u2014 teir gwech ar sizhun : Sul, Meurzh, Yaou \u2014 o deveze patatez ha kig-sall. An devezhio\u00f9 all, pe bata- tez ha laezh trenk, pe hepken o soubenn-vara hag ur glogead soubenn da drempa\u00f1 ur grampouezhenn evel an dud all.
\nNeuze, goude koan e kontent kaozio\u00f9 hag e kanent, nemet re skuizh e vezent. Gant o faterio\u00f9 hag o bennozhio\u00f9 ne oant ket berr. Marteze diwar veg an teod, marteze ivez eus don o c’halon. Ne vern, brav da glevout bepred\u2026 \u00ab Bennozh Doue ! Doue da brezervo ho loened ! Doue da vennigo ar vugale ! Cha\u00f1s ha yec’hed d’an holl dud en ti-ma\u00f1 ! \u00bb h.a. ha \u00ab Doue da bardono an anaon ! \u00bb
\nPa oa digoret ar brezel 14 ‘oa difennet d’ar beorien mont en-dro da glask. Labour ‘oa neuze evit an holl pa oa aet kement a baotred d’an arme, tud yaouank, tud dimezet, tado\u00f9 a familh zoken, gant kalz a vugale. Ret ‘oa bet mirout bugale ar skol er g\u00ear da labourat da dek, unneg, daouzek vloaz. Ar baotredigo\u00f9 d’ar park, hag ar merc’hed bihan war ar menaj, tra ma yae o mamm d’ar park. Ar brezel ‘oa digoret e dero\u00f9 miz Eost, ne oa ket hanter droc’het an ed. Peurechui\u00f1 troc’ha\u00f1, kloza\u00f1, charreat, dorna\u00f1 ; ha ne oa ger eus dornerezed er parko\u00f9 na traktorio\u00f9 evel-just. Gant tud ha kezeg, gant filzier ha koufo\u00f9 bihan, nizerezed ha gwenterezed ‘oa ret ober tout, ha kalz a dud ‘oa ret kaout da zerc’hel ar stal da vont en-dro.
\nMe am boa nav bloaz, met so\u00f1j ‘m eus da welout ha da glevout penaos ne oa ket re vrav ordin dont a-benn eus ar rummad tud-se ‘oa kustum da veva\u00f1 diwar ar c’hlask, daoust ma ne oa ket avius o stad. Pa welent ‘oa ezhomm bras anezhe e vezent un tamm direzon, darn outo. Lavaret ‘vez : \u00ab Pa erru an eost e ya ar mevel da vestr ! \u00bb. Met pa ya mestr ha mevel d’ar brezel, mestrez an ti ne vez ket nemeur a zouja\u00f1s eviti.
\nEvit rei\u00f1 ur skouer : e ti va maeronez (Doue d’he fardono, marvet eo er sizhun santel diwezha\u00f1 d’an oad a 95 bloaz), seizh bugel e oant o terc’hel ur feurm bras a-walc’h gant o mamm, inta\u00f1vez pell a oa, ur mevel bras hag ur paotr saout, ha devezhourien. En tu-hont, ‘veze implijet ouzhpenn ar pevar mab, an div verc’h vras, an hini vihana\u00f1 ‘oa er skol c’hoazh. D’an deiz ma tigoras ar brezel pevarzek e ‘oa partiet pevar asambles : tri mab hag ar mevel bras. Ar bevare mab da viz Meurzh 1915. Chom a rae an div verc’h, o mamm, ar paotr saout bihan war-dro un trevell a seurt-se e dero\u00f9 an eost, hag e-pad pevar bloaz !
\nUnan eus ar baotred lazhet en Arras, unan gazet, marvet er bloavezhio\u00f9 kenta\u00f1 goude ar brezel, unan troc’het e c’har, ar bevare tapet gaz ganta\u00f1 ivez ha chomet kla\u00f1vidik a-hed e vuhez.
\nRet e oa bet er bloavezhio\u00f9 spontus-se kaout skoazell a bep seurt tud. Tud na oue- zent ket penaos bern n’eo ket mammenn. Lavarout a rae va maeronez, hag a oa ar verc’h hena\u00f1, biken n’he dije ken truez ouzh ar beorien, ken heuget ‘oa bet ganto. Met ne oa ket gwir, chomet ‘oa brokus ha trugarezus e-ke\u00f1ver an dud ezhommek e-pad he buhez hir, e gwir gristenez ma oa.
\nBez’ ‘oa d’ar c’houlz-se (ar brezel-bed kenta\u00f1) labouradego\u00f9 lin stank a-walc’h er vro. Evel an dud all, micherourien al labouradego\u00f9-se o doa ranket mont ivez d’ar brezel, setu kalz eus ar glaskerien ‘oa bet ambochet el labouradego\u00f9, paotred ha merc’hed ‘oant ket re gozh na re vac’hagnet.
\nMilinou-paper ‘oa ivez e Benac’h ha Logivi-Plougraz, aze ‘oa c’hoarvezet ar memes tra. Met hervez ar c’hrennlavar kozh : \u00ab Paour a c’hounez. Paour a foet ! Paour n’eus ezhomm yalc’h ebet ! \u00bb Garv e kavent emicha\u00f1s beza\u00f1 stag evel-se e-pad ar sizhun ha pa veze touchet ar pae a veze foetet prim-ha-prim. Tremen pa vez ha tremen pa ne vez, zo tremen ordin ivez ‘keta ?
\nBez’ e oa meur a hini, tud distabil, ne oant ket gouest da chom neblec’h. Ar re-se ‘oa bet ret dezhe kaout un itrik bennak evit beza\u00f1 lezet da vale eus an eil parrez d’eben. Unan bepred ‘oa ‘n em lakaet da ramoner siminalio\u00f9, un tammig asez bine- tenn gant un troad hir, daou pe dri bennad bazh gant klaouiero\u00f9 houarn da staga\u00f1 an eil eus eben, ur boked gargel, ur gordenn d’ober gante ur bakadenn dindan e gazel pe war e skoaz, hag e roud eus an eil ti d’egile !
\nMet va Doue, ne zistage ket an hanter nag ar c’hard eus an huzil, ha ne oa ket ur ger da l\u00e2ret dezha\u00f1 pe vezec’h pouilhet ganta\u00f1. l\u00e2ret e vez : \u00ab Du ‘vel ur pou- touarn. \u00bb Fa\u00f1ch n’oa bet biskoazh banne dour ebet war e fas emicha\u00f1s abaoe ma oa deut diwar varlenn e vamm.
\nAn devezhio\u00f9 foar er C’houerc’had, d’ar c’henta\u00f1 ha d’an trede Merc’her e veze Fa\u00f1ch er plas-foar o sikour diskarga\u00f1 pe adkarga\u00f1 ar c’hasedo\u00f9 moc’h bihan er c’hirri. Sikour ? Ya, poz e zorn war ar c’hased ! A-walc’h a oa dezha\u00f1 evit tapout gwerzh ur chopinad, ha kerkent d’an ostaleri. So\u00f1j ‘m eus da glevout mamm o c’houlenn diganta\u00f1 :
\n\u00ab D’ober petra e lakez da arc’hant ivez, Fa\u00f1ch.
\n\u2014 Da lonka\u00f1, da lonka\u00f1, da lonka\u00f1\u2026 \u00bb eme Fa\u00f1ch.
\nKent mont da ramoner ‘oa bet ur c’hrogad o werzha\u00f1 spilho\u00f9 ha paper-lizher\u2026 Met un digarez ‘oa dezha\u00f1 da gaout droed da vont en-dro. Pa oa aet da ramoner, ka\u00f1- farded ar bourk pe gentoc’h \u00ab K\u00ear ar C’houerc’had \u00bb \u2014 rak arabat lavarout bourk ama\u00f1 picho\u00f1s ! \u2014 o doa fardet ur ruban lien dezha\u00f1 en-dro d’e dog gant ar gerio\u00f9- ma\u00f1, skrivet e liv-Sina : \u00ab Le Scour Fran\u00e7ois, premier ramoneur de France \u00bb.
\nBez’ ‘oa ivez ur paotr kozh bihan sioul ha na veze ket gwelet alies, eus Benac’h e oa, un tamm ti-soul en doa eno, ned ae ket a-bell, me ‘gred e tistroe d’an noz d’e di. Abaf e oa ha seven-tre. P’errue a bazio\u00f9 voulouz e toull an nor e rae ur was- kennadenn. Neuze bep tro ar memes frazenn : \u00ab Dous eo ‘n amzer, \u00bb eme Erwanig. N’em eus e anavezet nemet dindan an anv-se : \u00ab Erwanig dous-an-amzer \u00bb.
\nAn Itron Mond, Mari Manac’h eus he anv plac’h yaouank, genidik ivez eus Benac’h, hag a oa ken brokus e-ke\u00f1ver peorien he bro pa oa deut da veza\u00f1 gwreg Roue an Nikel, he devoa bet kinniget da Erwanig renevezi\u00f1 dezha\u00f1 e di, lakaat un doenn mein-glas warna\u00f1. Be ! nann, ne felle ket dezha\u00f1, kalz gwasketoc’h ‘oa un doenn blouz. Setu ma oa graet dezha\u00f1 un doenn nevez-flamm gant plouz. Aluzen a-walc’h da veva\u00f1 a roe dezha\u00f1 an Itron, met ur yec’hed a oa evita\u00f1 mont d’ober tammo\u00f9 troio\u00f9.
\nPochani (Paotr-Jani). Hema\u00f1 ‘oa ur paotr fin hag a ouie tenna\u00f1 dour d’e vilin. Lezet en doa e varv da vounta\u00f1 hir-hir, hag evel ma oa gwenn, ha gwenn e vlev hir ivez, e veze graet ar \u00ab P\u00e8re No\u00ebl \u00bb outa\u00f1 gant an douristed. Rak ne dae ket da glask nemeur tro-g\u00ear. Prena\u00f1 ‘rae kartenno\u00f9-post gant skeudenno\u00f9 eus ar vro, ha d’ar mizio\u00f9 ha\u00f1v ez ae da werzha\u00f1 ar c’hartenno\u00f9-se da vord ar mor. Anglizien ar peur-vuia\u00f1 a veze d’ar c’houlz-se oc’h ober o zouristed dre ama\u00f1. Gwiska\u00f1 a rae dilhad truilho\u00f9 war c’horre da lakaat an dud da gaout truez outa\u00f1. Met e wreg, ur plac’hig vihan dister anezhi, a l\u00e2re deomp : \u00ab Oho ! n’eo ket dav kaout truez ouzh Pochan, hennezh zo gwisket tomm dindan. \u00bb Dont a rae, eme Soaz, godellado\u00f9 moneiz gant Pochan goude un nebeud devezhio\u00f9 e kostez an aod. Neuze ‘vezent diskarget e- barzh ur c’helorn ko\u00f1fitur, hennezh eo ar \u00ab c’hofreufor \u00bb ! ha goloet gant pilho\u00f9. Soaz ne ouie kont ebet. Padal, pa veze hec’h-unan en ti e prenne an nor warni, e tiskarge he c’helorniad moneiz war an daol, e rae bernio\u00f9 oute hervez o ment hag o liv, gwenneien, daouwenneien, pempgwenneien, dekgwenneien, pevarrealed\u2026 ne gredan ket ‘veze kalz uheloc’h somm. Hag e chome Soaz da arvesti\u00f1 an te\u00f1zor-se ! Krezuz sur-mat ne c’helle ket beza\u00f1 evurusoc’h, ha pa skuizhe, ‘veze laket adarre ar moneiz er c’helorn.
\nDaoust da Bochan da veza\u00f1 deut war an oad a-benn am eus-me e anavezet, bez’ en doa ar vrud da gaout mestrezed, ha Soaz paour a yae war gein ar marc’h ruz. Turlutat a rae kement toull-moger ‘oa tout da glask kuzhiadenno\u00f9 Pochan, distroet ganta\u00f1 da gas d’ar \u00ab Vrun \u00bb, eme Soaz. Un deiz bepred \u2014 hi a gonte se d’am mamm \u2014 pa oa aet da veska\u00f1 ha da ziskarga\u00f1 ar moneiz, ne oa mui nemet pilho\u00f9 er c’helorn, gant un dornad pezhio\u00f9 bihan war c’horre. Ouzhpenn se kollet he broust da ganna\u00f1, he c’hontell hag he choukenno\u00f9 nevez. Sodet ‘oa ar paourkaezh Soaz. Deut ‘oa du- ma\u00f1 da loja\u00f1 en noz-se. \u00ab Biken ken ne zistroje d’ar g\u00ear. \u00bb Met \u00ab biken \u00bb Soaz ne bade ket pell ! An deiz war-lerc’h ‘oa erruet Pochan da glask war-lerc’h Soaz, an dour en e zaoulagad. \u00ab Soaz kaezh \u00bb ac’han, \u00ab Soaz kaezh \u00bb alesont ! \u00ab Piv en deus bountet pennado\u00f9 ennout evel-se. N’em eus kollet mann ebet, ha gant an arc’hant ‘m eus prenet gwin ha sardined ! \u00bb Met, Soaz, n’oa ket gouest da santout c’hwezh ar sardined ha takenn win ne eve morse. Setu Pochan en em regale e-unan. Soaz na felle dezhi nemet kafe ha bara-amann. Marvet ‘oa Soaz n’oufen ket l\u00e2rout da be oad, rak ne oueze ket hec’h-unan he oad. Kozh e krede din ‘oa, p’emeur yaouank- flamm e kaver kozh an dud aet war an oad. Ma, pinvidika\u00f1 den ar barrez n’eus bet lakaet e dud ganta\u00f1 muioc’h a oferenno\u00f9 eget n’en deus bet lakaet Pochan gant e wreg. Doue d’he fardono ! Me ‘gred ez ae al lodenn vrasa\u00f1 eus e aluzeno\u00f9 da lakaat servijo\u00f9 ganti, e-pad an nebeud bloavezhio\u00f9 ‘oa chomet war he lerc’h er bed-ma\u00f1. Aet ‘oa d’an ospital d’echui\u00f1 e amzer evel m’eo lod ar beorien gozh all.
\nP’emaon o komz eus servijo\u00f9, peorien tro ‘r bourk a oa devot da vont bep beure d’ar servijo\u00f9, ne verne gant piv e vijent bet lakaet. O dijuni\u00f1 a dapent evel-se : ur bannac’h kafe ha bara-amann, gwin gwenn a-wecho\u00f9 pa veze tud a renk uhel ; rak ar c’hiz ‘oa da rei\u00f1 kafe d’an holl asistanted. O tont er-maez an iliz ez ae an dud d’ar vered da skuilh dour binniget war vez an hini ‘oa ar servij en e inta\u00f1sion. Aze ‘veze unan karget da lavarout, hanter sioul, hanter gre\u00f1v \u00ab Neb piv bennak en deus asistet er servij-ma\u00f1 a zo pedet da vont betek ti hen-ma\u00f1-hen (un ostaleri) \u00bb. N’eo ket ar gerent a rae ar c’hemenn-se, alies e veze ar vaouez kozh a veze o l\u00e2rout ar graso\u00f9 gant ar re varv. Goude an dijuni\u00f1-se e veze adarre l\u00e2ret graso\u00f9, evit an hini marv, holl gerent desedet an asistanted, hag holl gerent desedet tud an ti ma veze enna\u00f1 an degemer. An holl a save en o sav da respont ar pedenno\u00f9.
\nGant an dud o rouesaat er maezio\u00f9, ar vuhez o vont war geraat eo bet kemmet ar boazio\u00f9-se. Brema\u00f1 e vez lakaet servijo\u00f9 evit an anaon hep l\u00e2ret o anv hag anv an hini a erbed an oferenno\u00f9. Gant ur partikulier evit ur partikulier ‘vez l\u00e2ret ar peur- liesa\u00f1, kuit da zirenka\u00f1 den na da astenn frejo\u00f9, ken berr eo an dud an deiz a hiziv er menajo\u00f9 m’emeur stag evel sklaved.
\nN’am eus komzet betek-henn nemet eus ar beorien rik, ar re ‘oa rediet da vont en- dro da glask. Meur a rummad peorien all ‘oa c’hoazh, nebeutoc’h reuzeudik mar- teze dre m’o doa ti, met nompas leizh o c’hof bemdez. Ar glac’har rusa\u00f1 ‘oa, evite, n’eo ket tremen o-unan, met gwelout o bugale o kaout naon, o kaout riv, o veza\u00f1 ret-mat dezhe kas anezhe da c’hounit a-raok m’o dije graet o c’horf, ar peurvuia\u00f1 hep tamm skol ebet. Hep gopr er bloavezhio\u00f9 kenta\u00f1 nemet o boued, o lojeiz, un tamm dilhad, ur boto\u00f9-koad bennak, gwenneien gwerzh-butun digant an dremene- rien, pa vezent o serviji\u00f1 \u00ab en tiez mat \u00bb evel ma veze l\u00e2ret.
\nPa vezent deut en oad da c’hounit gopr, ar peurliesa\u00f1 e veze ret dezhe che\u00f1ch ti, che\u00f1ch mestr. Kemeret e veze adarre ur c’hrennard all en o flas da vesa ‘r saout ha d’ober tammo\u00f9 labourio\u00f9 ska\u00f1v. Kerse ‘veze gant ar baotredigo\u00f9 alies, gwech ivez kerse war vat. A-benn gounit gopr e oa ret mont d’ar park, deski\u00f1 ober gant kezeg ha gant an holl ostilho\u00f9. Alies pa veze echu ar miz e teue e vamm da glask ar gopr. Ezhomm bras anezha\u00f1 da fournis boued d’ar re vihanoc’h.
\nGopr ur mevel, ha nebeutoc’h c’hoazh hini ur vatezh, ne oa ket bras en arc’hant, met, da heul e oa an diveuro\u00f9, da l\u00e2ret eo : boto\u00f9, dilhad, kemererezh, fererezh, kannerezh ; alies ur c’hant ed d’o zud, ur c’holc’hedad pell, un devezh tenn, pe ouzhpenn, en holl o talvezout muioc’h eget ar gopr en arc’hant.
\nBloavezhio\u00f9 ha bloavezhio\u00f9 o deveze ezhomm evit lakaat ur gwenneg bennak a-gostez da c’hallout so\u00f1jal sevel tiegezh. Gwelet em eus koulskoude tud eus an amzer-se deut da veza\u00f1 mat ar bed gante, o terc’hel feurmio\u00f9 mentet mat, savet pazenn ha pazenn e skeul ar renkado\u00f9 diwar o foan, o interest hag o intrudu, ha se zo sklaer, pa c’hoarzhe ar cha\u00f1s oute ha p’o deveze yec’hed.
\nKrennlavario\u00f9 ha lavarenno\u00f9
\nLavarenno\u00f9 ha krennlavario\u00f9 a zo chomet stank er brezhoneg a-zivout ar beorien, klask a ran em memor hag o lakaat a ran war baper dre ma teuont da so\u00f1j din. Setu an hini kenta\u00f1 da zont :
\nA-viskoazh ha da virviken ‘ma\u00f1 troad ar pindivig war c’houzoug ar beorien.
\nAr paour pa binvidika Gant an Diaoul ez a.<\/p>\n
Aluzon diwar aluzon
\nA gas ar paour da binvidik.
\n‘Vilan tri dra zo er bed : Un den kozh tano (lik) Ur pinvidig gaouiad
\nUr paour glorius.
\nPaour a c’hounez Paour a foet
\nPaour ‘n eus ezhomm yalc’h ebet !
\nPaourik an alaourig
\nFreuzet e reor gant un drezennig.
\nEvel yar ar paour : a gluch dindan an dorn (= do\u00f1v).
\nKentoc’h e vanko laou en-dro d’ar beorien eget na vanko arc’hant eno. Kentoc’h e varvo buoc’h ar paour eget na grevo ar fallakr-se.
\nKog ar pinvidig ha kog ar paour o ‘n em respont:
\n\u00ab Du-ma\u00f1 zo, hag a vo o o o!
\n\u2014 Du-ma\u00f1 pa vez a ve (z) e e e!\u00bb Eus a baour da baour.
\nKas ar paour da baour zo diaes. Paour evel Job: paour-razh.
\nMont a baour \u2014 Mont ‘r maez a baour. War e gostez evel Yann ‘vont da baour.
\nUn ti bihan paour : Douar paour \u2014 Gwisket paour : Broio\u00f9 paour. Paourkaezh bihan \u2014 Paourkaezh tud \u2014 Paourkaezh loen, h. a.
\nFrita\u00f1 mizer gant paourentez E pillig ar Garantez.
\nEus an dud a di pa c’hoantaent mont da zevezhiata ‘veze l\u00e2ret : \u00ab Ar re-se zo o tebri\u00f1 bara ar beorien ! \u00bb.
\nEus an dud \u00ab ingravet \u00bb a rae tout o labour o-unan : \u00ab Ar re-se eo gwelloc’h gante ‘n em grevi\u00f1 o labourat eget rei\u00f1 un devezh da c’hounit d’ar paour. \u00bb \u00ab Ur wreg vat a baour ! \u00bb ‘veze l\u00e2ret eus ur vaouez dispignerez pe didalvez \u2014 pe : na oueze ket labourat. Paouroc’h eget ar c’hi. Hennezh en devez un abid nevez ar bloaz (pa daol e gozh vlev). Ha me ‘n am bez hini ‘bet kammed. Eus bugale disoursi, didalvez, disinterest e vez l\u00e2ret : \u00ab Ar vugale-se a gaso o zud da baour ! \u00bb. D’ar bloavezhio\u00f9 fall ‘vit trevado\u00f9 an douar, ma veze just ar boued ha ker-spontus, a l\u00e2re c’hoazh darn ‘n ur farsal : \u00ab Evel-hen eo goulenn digant ar paour, ha yac’h eo e borc’hell (gant patatez hag irvin ha soubenn an tri zraig veze ret beva\u00f1) \u00bb. Gwella\u00f1 daou stumm da vont da baour : laerezh ha labourat d’ar Sul !
\nHa ma komzfen brema\u00f1 eus tiegezh ar paour\u2026 N’am eus ket e gwirionez so\u00f1j eus kalz a diez peorien. Tiez bihan soul, te\u00f1val, gant ur prenestr-dormant, un nebeud arrebeuri kozh-Noe, un daol debret gant ar pre\u00f1ved.
\nUr wech, o tistrei\u00f1 eus ar skol hor boa Jermaine B. ha me bountet hor fri e ti Chanmai’ Skolan. Treuz ur park eus an hent ‘oa. E korn an oaled, sterniet gant prenn ‘oa sa\u00f1set e wele : ur vrec’hiad plouz hag un toullad truilho\u00f9. Ur c’hased war e c’heno\u00f9 a servije da daol, ur varrikenn didal en he sav en ur c’horn all ‘oa e armel, un dorchenn hanter dispennet e korn an tan ‘oa e skabell, setu holl\u2026 Met gwelloc’h eo ur c’hraou moc’h er g\u00ear eget ur c’hastell e lec’h all\u2026 \u00ab Ti brav, ti brav ! \u00bb eme Chanmai’. Ne oa ket diaes beza\u00f1 Doue dezha\u00f1. Peder moger hag un doenn, un oaled da boazha\u00f1 e bato !
\nE-kichen ti Chanmai’ Skolan, ti Soaz ha Pochan ‘oa ur c’hastell. An ti ‘oa ken bihan ha ken te\u00f1val avat, met an tiegezh ‘oa ken naet, ken lufret, skubet ken mat plas an ti ken na luc’he an douar. An daol a veze koaret evel an arrebeuri all ha ne zebrent ket ouzh an daol ‘vit ma chomfe atav prop. War an oaled hag a oa uhel e tebrent o fredo\u00f9. Soaz ‘oa ur plac’h teurgn kena\u00f1. \u00ab Oho, eme Soaz, beza\u00f1 paour ha bezan lous ? Nann ! \u00bb
\nGreomp tro an ti : ‘n ur vont tre ‘oa en tu-kleiz d’an nor un armel derv du izel, ha debret an treid pe vrein eus mouestijenn an douar, ober a rae speurenn da waske- di\u00f1 an daol, harp ouzh ar voger e-ke\u00f1ver ar prenestr, ur prenestrig a beder gwerenn vihan, c’hoazh e vanke unan, un almanak kozh e plas ar werenn. N’oa ur bank d’azeza\u00f1 nemet e tu plas an ti. Un daol vihan ‘oa ur c’houign keuneud da boz ar besello\u00f9, a-us dezhi, ul listrier gant un nebeud asiedo\u00f9 ha skudilli war an estaje- renno\u00f9. En tu-dehou d’an nor ‘oa ur skeul da vont d’ar solier e-lec’h ma veze lojet an danvez tan, dindan ar skeul, ar potouarn da virvi\u00f1 ar c’houez. Kelorn an dour, ur skubellenn, un nebeud ostilho\u00f9 a-hed ar voger ; tu-enep an daol ‘oa ur gwele \u00ab \u00c0 la chapelle \u00bb n’am eus gwelet nemet eno, gant ur rideoz koad. Neuze, ar pres pe armel, derv du ivez, bloto\u00f9 koad o servijout da dreid dezha\u00f1. Ar gwele-kloz e korn an oaled gant ur bank-tosel hag ur pres bihan war ur penn anezha\u00f1 : ur boja\u00f1ig ‘veze graet eus ar pres bihan-se, hennezh ‘oa sa\u00f1set da lakaat liboud ar babigo\u00f9. Er bank-tosel e veze klenket an dilhad da ganna\u00f1. War ar vantell siminal ‘oa ur grusifi, ur santez Anna, ar bod beuz, ur c’hantolor ha boesto\u00f9 ar c’hafe hag ar chikore ! setu holl !
\nPeorien nevez
\nKomzet ‘m eus hirik a-walc’h eus peorien va yaouankiz. Pell zo ne vez gwelet den ebet o klask an aluzon. Al lezenno\u00f9 sokial o deus permetet da bep den ezhommek kaout er g\u00ear ar pep reta\u00f1 ha beza\u00f1 graet war e dro en ospital pa ne vez mui gouest d’ober e jeu e-unan.
\nHogen, ur rummad peorien all omp-ni boas da welout e toull hon dor-ni, ar vre- zhonegien a-vihanik. Dishe\u00f1vel a-grenn int eus peorien gwechall. Treset mat. Gwisket mat. Gouzout a reont komz ha kerzhout, ha n’eo ket bara emaint o klask. Ne vev ket an den gant bara hepken. N’eo ket kennebeut magadur spered en deus graet diouer dezhe. Tud gouiziek int peurvuia\u00f1, ha yaouank, ha kre\u00f1v. Un dra bennak avat a ra diouer dezhe, hag a ra dezhe gouza\u00f1v, an dra-se hag a zo ar pep penna\u00f1 e sevenadur ur Ouenn : ar Yezh. Yezh, Hengoun, Arzo\u00f9, Lennegezh, Istor, Mojenno\u00f9 ar Vro a zo o hini. Nac’het eo bet oute gant ar Stad te\u00f1zor o lignez, hag ar pezh a zo tristoc’h c’hoazh da anzav : o zud o deus o zroc’het eus o gwrizio\u00f9, graet eus o bugale estrenien en o Bro. Diaes eo kompren penaos eo ‘n em ledet war Vreizh ar walenn euzhus-se. Un torfed a Ouennlazh, an hini mezhusa\u00f1, an hini gre- vusa\u00f1, an hini a ra eus ur Bobl dieub ur Bobl sklav.
\n\u2014 Dallentez ? Follentez ? pe Fallentez ?
\n\u2014 Marteze netra nemet Laoskentez\u2026
\nBountet zo bet gant ar C’hallaoued kement a dezenno\u00f9 hag a siklezenno\u00f9 e penn ar Vretoned, ha re dechet int bet pell, da senti\u00f1 hep rebarbi\u00f1 ouzh lezenno\u00f9 Bro- C’hall daoust pegen dinatur e vefent.
\nHa setu un nebeud bloavezhio\u00f9 zo un dihun burzhudus ! Hor yaouankizo\u00f9, paotred evel merc’hed, levezonet moarvat gant skouer broio\u00f9 bihan all, da lavarout eo minorelezhio\u00f9 all, bet, int ivez, war ar bord da goll o sevenadur, a zo savet enno ur c’hoant diremed, un ezhomm biologel da biaoua\u00f1 a-nevez, kousto pe gousto, o sevenadur naturel bet nac’het oute ‘n doare ken diskiant.
\nKompren a rit brema\u00f1 petra ‘fell d’ar glaskerien aluzon-ma\u00f1 ? Ar pep brasa\u00f1 anezhe o deus dija desket ar yezh, kalz pe nebeut, dre ur skol dre lizher, ur skol-noz pe skol ar Merc’her, dre stajo\u00f9-ha\u00f1v. Darn all o deus klasket deski\u00f1 o-unan el levrio\u00f9 gant sikour yezhadurio\u00f9, geriadurio\u00f9, metodo\u00f9 a bep seurt. Pa’z eont e-mesk ar Bobl, an dud oadet, e welont pegement a c’herio\u00f9 a ra diouer dezho, ha setu ma klaskont pinvidikaat o geriadur dre gomz gant ar re eo c’hoazh o yezh pemdeziek ar brezhoneg bev.
\nTrist eo kouezha\u00f1 e renk klaskerien aluzon, p’edo ken pinvidik hor yezh-ni, ken poellek ha kempouezet mat, ma lavar ar yezhonourien ez eo ar brezhoneg kaera\u00f1 yezh Europa, ha ma vez-hi kelennet en un niver bras a skolio\u00f9-meur estren, un tamm dre-holl er bed. Dre c’hras Doue ha bolontez tud emro\u00fcs eo bet dastumet ha lakaet war baper ar pep pouezusa\u00f1 eus hon H\u00earezh speredel, ha treuzkaset a rumm da rumm betek an deiz a hiziv.
\nKenderc’hel a ra hon yaouankiz war o roudo\u00f9. Gwelout a rit anezhe o tont d’ho ti da gestal ur ger bennak, un dro-lavar bennak, ur rimadell, ur werz kozh, ur gonta- denn, anvio\u00f9 plant, amprevaned, ha me ‘oar. O lakaat a reont gant evezh war o c’harnedig pe o c’hemeront war o enroller. Pinvidigezhio\u00f9 en arvar da vont da goll, pe da chom skornet evel ur c’hapital difrouezh, ha, d’an diwezh, da ziskenn er bez gant ar re gozh. Un dra bouezus-tre eo labour ar glaskerien aluzon-se eta, rak evit an holl, evit an dazont e labouront, ha ni, ar re cha\u00f1sus, ar re o deus komzet e-pad o buhez yezh ar Ouenn, hon dlead eo o sikour eus hon gwella\u00f1. N’eus netra dister pa vez graet gant karantez ha poell. Anat eo e c’houza\u00f1vont en o c’halon hag en o spered. Tamall a reont ar re o deus nac’het outo te\u00f1zor prizius o gouenn, ha gant komzo\u00f9 c’hwerv ha kriz a-wecho\u00f9. \u00ab Savet omp bet \u00bb emezo, \u00ab gant \u201cSanders\u201d, \u201cSanders\u201d ha \u201cN\u00e9olait\u201d ha nac’het ouzhimp laezh glan ha nerzhus hor Mammvro. \u00bb
\nPep Pobl he deus he Yezh, evel m’he deus pep bleu\u00f1venn he liv hag he frond, pep delienn he stumm hag he ment. Lazha\u00f1 ur yezh zo lazha\u00f1 ur Bobl. Ene ur Bobl a vleugn dre he Yezh. Ur Stad hag a lazh sevenadur he minorelezhio\u00f9 zo evel ur lior- zhour hag a lazhfe bleunio\u00f9 e liorzh nemet unan hepken hag a glaskfe leunia\u00f1 ganti e liorzh a-bezh.
\nCha\u00f1s vat d’ar beorien nevez da gaout aluzon frank e pep ti. Aluzon diwar aluzon a gas ar paour da binvidik. Cha\u00f1s d’hor Yezh da vont er-maez a baour, pe, kentoc’h, cha\u00f1s d’ar Brezhoneg da adkemer e renk e-touez ar yezho\u00f9 enoret. N’eo ket hor Yezh a zo paour, met ar re o deus graet fae warni !<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00ab Ur vazh baleet mat a dalvez kant skoed leve\u2026 \u00bb Ur c’hrennlavar kozh eo hema\u00f1. Pegen kozh ? N’oufen ket lavarout […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-2490","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n